Pril verlies in de zwangerschap | Een interview met Miriam van der Kreij

Miriam van Kreij is oprichter van Miskraambegeleiding Nederland. Ze geeft persoonlijke begeleiding aan ouders en nascholingen aan verloskundigen en gynaecologen over de psychosociale kant van verlies in de zwangerschap. Daarnaast geeft Miriam de opleiding tot miskraamcoach en schreef ze drie boeken over pril verlies in de zwangerschap. 

Wat is een miskraam?
Er zijn veel definities voor ‘miskraam’. Miriam gebruikt de volgende: ‘Een miskraam is het verlies van een pril kindje in de eerste helft van de zwangerschap. Hieronder valt ook een buitenbaarmoederlijke zwangerschap of het verlies van de helft van een tweeling. Er is geen scherpe grens tussen wanneer het een miskraam of een stilgeboorte wordt genoemd.’ 

Hoe wordt een miskraam vastgesteld?
‘Vroeger begon een miskraam vaak met bloedverlies. Tegenwoordig ontdekt meestal de verloskundige of echoscopist tijdens een echo dat het hartje van het kindje niet meer klopt of dat het kindje gestopt is met groeien. Die boodschap moet dan echt landen; de vrouw voelt zich nog zwanger met alle (fysieke) ervaringen die daarbij horen. 

Je kunt overwegen om je ziek te melden na het vaststellen van de miskraam; de situatie is ernstig genoeg. Je hoeft er niet direct een reden te geven bij je werkgever. Je ziekmelden geeft je de tijd om het slechte nieuws te laten landen en na te denken over hoe je eventueel afscheid wilt nemen. Het geeft ook rust om de miskraam, als je dat wilt, spontaan op gang te laten komen.’

Is er sprake van rouw na een miskraam?
Een miskraam is een verlies waar je om mag rouwen. ‘Ieder rouwt op zijn of haar eigen manier. Hoe pril ook, jouw kindje doet ertoe. Het maakt voor de impact niet uit hoelang je zwanger was; het is een verlies. De toekomst ziet er nu anders uit. Misschien rouw je ook omdat je levende kind (nog) geen broertje of zusje krijgt? 

Jij en je partner kunnen allebei anders omgaan met de miskraam, dat is niet gek. Jullie verdriet of rouw kan later in het leven opeens weer naar boven komen. Dat kan op verschillende en soms onverwachte momenten zijn. De meeste mensen vinden een manier die bij hen past om met het verlies om te gaan, door bijvoorbeeld een ritueel te doen met het gezin of een brief te schrijven aan het overleden kindje dat er maar zo kort was. Ook een invulboek kan daarbij helpen. Sommige ouders vinden het fijn om in hun huis een speciaal gedenkplekje te creëren met bijvoorbeeld een kaart, een brief of misschien een echofoto. Anderen kiezen hier bewust niet voor. Als het lastig is om er zelf uit te komen, kun je hiervoor ook terecht bij gespecialiseerde miskraambegeleiding.

Welke tip heb je voor mensen die een miskraam krijgen?
Miriam heeft een tip voor vrouwen die een miskraam gaan krijgen. ‘Wanneer je als vrouw weet of vermoedt dat je een miskraam gaat krijgen, ben je natuurlijk verdrietig. Het is goed om na te denken wat je zou willen wanneer je lichaam het prille kindje zal loslaten. Misschien zou je het willen zien om er afscheid van te nemen of het wellicht te begraven. De praktijk leert dat een miskraam vaak plaatsvindt tijdens een toiletbezoek. Als je je kindje wilt opvangen, kun je ervoor kiezen om door een vergiet of zeef te plassen. Dit klinkt misschien wat vreemd, maar het kan je de mogelijkheid geven om afscheid te nemen op een manier die bij jou past. Dan kun je het nog bekijken, aan je partner of kinderen laten zien en er eventueel foto’s van maken. Het is geen must, maar dit kan helpen in het rouwen om het verlies.

Met wie deel je je verdriet?
‘Het verdriet wordt minder eenzaam als je het deelt. Het helpt de meeste mensen om er over te praten. Wat ik belangrijk vind, is om andere kinderen in het gezin te betrekken bij het verlies, het liefst zo snel mogelijk. Het moet geen ‘verboden onderwerp’ worden. Vertel het de kinderen, hoe klein ze ook zijn.

Naast het delen met je gezin is het vaak prettig om het in elk geval met iemand te delen die met je mee kan voelen. Iemand die het ook heeft meegemaakt. Je kunt ook lezen over de ervaringen van anderen. Zelf vind ik de podcast ‘Miskraammonologen’ een aanrader.’ Je kunt ook lotgenoten vinden via Social Media of het Maatjesproject van Rouwkost. 

Moet je je kindje begraven?
Wettelijk gezien zijn er geen regels voor een uitvaart bij zwangerschapsverlies binnen 24 weken. ‘Je kunt doen wat goed voelt voor jou, voor jullie. Vaak begraven mensen het prille kindje bijvoorbeeld in hun tuin of in het bos. Het kindje hoeft dan niet in een mandje of kistje; een zachte doek of shirt van jullie kan ook mooi zijn. Begraafplaatsen staan oogluikend toe dat het kindje wordt begraven bij een familielid, zoals een opa of oma. Dan is het geen officiële begrafenis, maar wordt het kindje bijvoorbeeld onder de plantjes of bloemen begraven. Dit kan alleen bij heel kleine kindjes. Sommige begraafplaatsen hebben een speciaal veld voor kinderen die tijdens de zwangerschap zijn overleden. Uitvaartverzekeringen vergoeden soms een officiële uitvaart of crematie. Er zijn geen specifieke regels voor, dus als het voor jullie goed is om het alsnog door te spoelen op het toilet of op een andere manier afscheid te nemen, dan is dat ook goed.’

Waar kun je je kindje laten registreren?
Sinds 2019 is het mogelijk om je door een miskraam overleden kindje te laten registreren in het Basisregistratie personen bij de gemeente. ‘Dit is geen verplichting, maar het is mogelijk, hoe pril je zwangerschap ook was. Je hoeft bij het gemeentehuis alleen een datum op te geven. Dat kan de datum zijn van het vaststellen van de miskraam, of de datum dat de miskraam op gang kwam. Je hoeft niet op te geven of het een jongetje of meisje was en ook een naam is niet verplicht. Als je een idee hebt of het een jongetje of meisje was en je hebt een naam bedacht, mag je dat wel doorgeven. Het kan helpen om een verklaring van je verloskundige mee te nemen. Dit bijschrijven heeft geen haast. Je kunt dit gerust een tijd later doen. Het is goed om te weten dat je een kindje, ook na pril verlies in de zwangerschap, altijd zelf kunt bijschrijven in je trouwboekje, als je dat hebt.’