Rouwen als pappa – Over verlies, geloof en wat het betekent om vader te zijn 

Veertien jaar geleden werd Nourdin voor het eerst vader. Vandaag heeft hij vijf kinderen. Twee groeien bij hem op, drie draagt hij met zich mee. ‘Ik heb drie hemelse kindjes en twee aardse kindjes,’ zegt hij. 

Pappa voelen
Shahid, hun eerste zoon, werd in 2011 geboren na een zwangerschap van 27 weken en 4 dagen. Hij overleed vlak voor de bevalling. Nog geen half jaar later krijgen ze nog een zoon, Adam. Hij overlijdt tijdens de bevalling met 19 weken en 5 dagen. Na een gezonde dochter krijgen ze in 2014 nog een dochter, Anissa, geboren na 29 weken zwangerschap. Zij leeft heel even en overlijdt dan in de armen van Nourdin. Later kregen ze nog een zoon die gezond opgroeit.

Nourdin wilde altijd al vader worden. Hij groeide op in een groot gezin, net als zijn vrouw. Samen pasten ze vaak op neefjes en nichtjes en dan hadden ze het over hoeveel kinderen ze wilden en hoe ze ze wilden noemen. 

Toen zijn vrouw zwanger werd, voelde hij zich al vader tijdens de zwangerschap. Hij praatte tegen zijn kinderen, bad voor ze en bouwde een band met ze op nog voordat hij ze kon vasthouden. Hij verloor drie kinderen, maar ook een toekomst die al diep in hem leefde. Een toekomst waarin hij ze zou zien opgroeien, beschermen, begeleiden en liefhebben.

Doorgaan
Toen Shahid overleed, moest er van alles geregeld worden: de uitvaart, de rituelen en praktische zaken. Daardoor drong het nog nauwelijks tot Nourdin door wat er was gebeurd. Nourdin: ‘Ik schakelde mezelf uit en ging over op functioneren’. Binnen de islam moet je in korte tijd veel regelen en moeten rituelen worden uitgevoerd. Nourdin wilde dat zo goed mogelijk doen. Het gaf hem ook houvast in een tijd waarin alles ongrijpbaar was.

Een week later ging hij alweer fulltime aan het werk. Niet omdat hij het een plek had gegeven, maar omdat hij niet wist hoe hij moest stilstaan. En ook omdat het in zijn beleving bij zijn rol als man en vader hoorde. Hij moest sterk zijn, verantwoordelijkheid nemen en er zijn voor zijn gezin. Zijn eigen verdriet gaf hij geen ruimte.

In zijn cultuur had Nourdin meegekregen dat je als man doorgaat. Dat je niet te lang bij pijn stilstaat en niet te veel praat over emoties. Je blijft sterk, voor jezelf en voor de mensen om je heen. Lang dacht hij dat dat ook was wat zijn geloof van hem vroeg.

In de islam is ruimte voor verdriet
Pas later ontdekte hij dat er binnen de islam juist ruimte is voor verdriet. Voor rouw. Voor tranen. Hij verdiepte zich in de Koran en in overleveringen en ontdekte dat emoties onderdrukken geen religieuze opdracht is. Het is eerder een culturele overtuiging die je in veel gemeenschappen vindt. 

Nourdin: ‘Als het echt zo is dat je niet mag huilen om je kind, laat het me dan zien. Ik ben het nergens tegengekomen. In de islam zijn er een heleboel mooie overleveringen en ook in de Koran staan teksten die me de kracht en energie geven om dit allemaal te kunnen dragen.

Er is bijvoorbeeld een verhaal over een man die ontroostbaar was over het verlies van zijn kinderen. En God sprak tot de profeet: “laat hem niet treuren, dit leven is tijdelijk. Zij zullen herenigd worden en zijn kinderen zullen hem opwachten bij de poort van het paradijs.” Tegenover de zwaarte van de beproeving die je had door het verlies van je kinderen en je dat hebt moeten dragen op de wereld, staat de beloning dat jouw kinderen je mee zullen trekken het paradijs in.’

Nourdins kijk op kracht veranderde door wat hij ontdekte. Kracht is niet het wegdrukken van emoties, maar het leren dragen ervan. Het is niet het vermijden van verdriet, maar het toelaten ervan. Je hoeft er niet aan onderdoor te gaan.

Eenzaam
Na de geboorte van zijn eerste zoon voelde Nourdin in zijn vaderschap een voortdurend spanningsveld. Iedere nieuwe zwangerschap bracht niet alleen hoop, maar ook angst. Waar de meeste ouders zich op nieuw leven voorbereiden, merkte hij dat hij zich ook voorbereidde op mogelijk verlies. Hij leefde tussen vertrouwen en controleverlies, tussen hoop en vrees. 

Tegelijk voelde hij zich sterk verantwoordelijk voor zijn vrouw. Hij vond haar verdriet belangrijker dan dat van hemzelf en zette zijn eigen gevoelens verder opzij. Hij bleef zorgen, regelen en doorgaan, terwijl er van binnen een storm woedde die hij nauwelijks deelde. 

‘Mijn vrouw droeg het lichamelijk, dus ik vond dat ik haar moest dragen. En ik schoof mijn eigen verdriet opzij,’ legt Nourdin uit. Maar juist dat maakte zijn rouw eenzaam. Ze hielden van elkaar, maar konden elkaar in hun verdriet niet altijd bereiken. Het verschil in hoe ze rouwden zorgde voor afstand.

‘We zaten op onze eigen eilanden,’ zegt hij daarover. Twee mensen die hetzelfde meemaken, maar het niet samen kunnen dragen. Niet omdat ze dat niet willen, maar omdat ze het niet op dezelfde manier kunnen. Ze leefden verder, met alle mooie momenten en uitdagingen die erbij horen. Maar door de verliezen, gezondheidsproblemen, hun verschillen in beleving en behoeften, groeiden ze uit elkaar. Na zestien jaar huwelijk besloten Nourdin en zijn vrouw uiteindelijk uit elkaar te gaan.

Woorden geven
Terugkijkend ziet hij hoe zijn manier van rouwen daarin een rol heeft gespeeld. Hij had geleerd om te dragen, maar niet om te delen wat er in hem omging. Niet om woorden te geven aan wat er van binnen leefde.

Vanbuiten was hij een vader die sterk bleef staan. Iemand die verantwoordelijkheid nam, die doorging en bleef zorgen. Maar wat vanbuiten minder zichtbaar was, was wat er vanbinnen gebeurde. Het verdriet dat hij wegdrukte, verdween niet, maar bleef aanwezig en zocht andere uitwegen. 

‘Bij ieder verlies raakte ik ook een stukje van mezelf kwijt.’ 

Hij merkte dat hij veranderde. Hij werd stiller, vlakker, en het werd moeilijker om nog echt contact te maken met zijn eigen emoties. Het was alsof een deel van hem afgesloten raakte.

Houvast
Wat hem uiteindelijk hielp, was zijn geloof. Wat hij niet met mensen kon delen, deelde hij met Allah. In gebed en in stilte vond hij houvast. Niet omdat het verdriet verdween, maar omdat het betekenis kreeg.

Hij vond rust in het weten dat zijn kinderen niet verdwenen zijn, maar ergens zijn waar hij ze ooit weer zal ontmoeten. Dit geeft hem een perspectief dat verder reikt dan dit leven. Nourdin: ‘Mijn kinderen zijn niet weg. Ze wachten op mij.’

Zijn rouw is daarmee niet verdwenen, maar wel veranderd. Het is nu onderdeel van wie hij is als vader. Soms is het zachter aanwezig, soms komt het onverwachts dichtbij. Maar het heeft een plek gekregen.

Pappa, je verdriet mag er zijn
Wat Nourdin andere vaders wil meegeven, komt voort uit die weg die hij zelf heeft afgelegd. 

Dat je als man niet alleen degene hoeft te zijn die alles draagt. 

Dat je ook mag voelen wat er is.

Dat verdriet er mag zijn, ook bij vaders.

Je hoeft je verdriet niet weg te stoppen om sterk te zijn. Je mag rouwen. Je mag voelen. Dat maakt je geen zwakke man, maar een sterke vader.