Checklist uitvaart van je overleden kind | Praktische zaken die je moet regelen

Als je kind overlijdt, staat je wereld stil. Je moet ineens afscheid nemen. Welke praktische zaken moet je regelen als je kind overleden is? Waar moet je allemaal aan denken? In dit artikel vind je tien zaken om over na te denken. 

Uitvaartzorg
Uitvaartverzorgers bieden ondersteuning en weten waar je allemaal aan moet denken bij het regelen van de uitvaart. Denk er bij het kiezen van een uitvaartverzorger over na of je een islamitische uitvaartverzorger wilt of niet. Het is fijn als de uitvaartverzorger gespecialiseerd is in kinderuitvaarten. Die heeft ervaring met het verzorgen en begeleiden van gezinnen van een overleden kind.

Rituele wassing en uitvaart
Bij een islamitische uitvaart is het gebruikelijk dat de begrafenis zo snel mogelijk is. In korte tijd, vaak op dezelfde dag, vinden de rituele wassing, het gebed en de begrafenis plaats. Omdat het zo snel gaat, is het belangrijk om te weten welke keuzes je binnen de islamitische kaders hebt. Dan kun je, ondanks de korte tijd, bewuste keuzes maken.

Bij de rituele wassing wordt je kind gewassen en in een lijkwade gewikkeld. Het is een belangrijk onderdeel van het afscheid en gebeurt meestal in een uitvaartcentrum, moskee of ziekenhuis. Je mag hier als ouder bij zijn. Als je wilt, mag je ook helpen bij het verzorgen van je kind. Het wordt niet altijd automatisch aangeboden, dus het is belangrijk om te weten dat je hier wel om mag vragen. Vaak is dit een waardevol moment in het afscheid.

Het gebed wordt in de moskee of op de begraafplaats gedaan. Dat hangt af van wat er praktisch mogelijk is in de korte tijd waarin alles geregeld wordt.

Omdat alles zo snel gaat, kan het helpen om van te voren na te denken over deze vragen:

• Wil je aanwezig zijn bij de rituele wassing?
• Wil je je kind helpen verzorgen, of wil je dit liever uit handen geven?

• Wil je de rituele wassing, het gebed en de op dezelfde dag doen? Of wil je de rituele wassing op een andere dag dan het gebed en de begrafenis?
• Waar wil je dat de wassing plaatsvindt: in een uitvaartcentrum, moskee of, als het kan, op een andere locatie, zoals in het ziekenhuis?
• Waar wil je je kind begraven, in Nederland of in het land waar je voorouders vandaan komen? Voor repatriëring kunnen speciale regels gelden.
• Op welk moment van de dag zou je de uitvaart willen houden? In de ochtend of in de middag? Als je kiest voor een uitvaart in de ochtend, kan het gebed niet in de moskee op dezelfde dag, maar vaak wel op een andere locatie. 
• Wie wil je bij het afscheid betrekken? Wil je een klein en intiem moment of wil je ook anderen uitnodigen, bijvoorbeeld familie of vrienden?
• Zijn er broertjes en zusjes? Hoe wil je hen betrekken bij deze dag? En is er iemand die hen kan begeleiden?

Aangifte doen
Er zijn verschillende regels voor aangifte doen van de geboorte en het overlijden van je kind:

• Als je kindje voor de 24-wekengrens geboren werd, ben je niet verplicht om aangifte te doen. Maar het mag wel. 
• Is je kindje na 24 weken of meer geboren, dan ben je wel verplicht om aangifte te doen. 
• Werd je baby stilgeboren, dan doe je aangifte van geboorte én overlijden. Je krijgt een akte van geboorte. 
• Werd je baby levend geboren, dan doe je eerst aangifte van geboorte. Na het overlijden doe je daar aangifte van en krijg je een akte van overlijden. 

De aangifte van overlijden mag je zelf doen, maar dat hoeft niet. De uitvaartverzorger mag het bijvoorbeeld ook doen.

In de meeste gevallen heb je een verlof tot begraven van de gemeente nodig. Daarmee geeft die toestemming om je baby te mogen begraven. Zonder verlof kan er geen begrafenis plaatsvinden. Alleen als je baby vóór 24 weken zwangerschap geboren werd, gelden er andere regels. Vraag je uitvaartbegeleider of gemeente waar je rekening mee moet houden.

Koelen
Er zijn verschillende manieren om je kind te koelen:

• Bij een baby die vóór de 24-wekengrens geboren is, wordt tegenwoordig vaak wateropbaring gedaan. Je kindje ligt dan in een doorzichtige bak met kraanwater. Daardoor kleurt de huid vaak mooi natuurlijk. Je kindje komt ook terug in de foetushouding en zweeft in het water, wat fijner en natuurlijker om te zien is. Belangrijk om te weten: na de rituele wassing, als je kindje een lijkwade aan heeft, kun je niet meer voor een watermethode kiezen.
• Je kunt ook kiezen voor de koelmethode. Dat is de meest bekende methode, vergelijkbaar met hoe een volwassene wordt gekoeld. Als je je kindje in Nederland begraaft, kun je voor thuiskoeling kiezen, in plaats van koeling in het uitvaartcentrum.

Begraven
Je kunt kiezen tussen een islamitische privébegraafplaats óf een islamitisch gedeelte op een algemene begraafplaats. Op die beide begraafplaatsen kun je ook kiezen voor een graf in het kindergedeelte. In Nederland zijn er in Arnhem, Almere en Zuidlaren islamitische privébegraafplaatsen, maar een algemene begraafplaats met een islamitisch gedeelte is misschien dichterbij. Belangrijk om te weten: de meeste algemene begraafplaatsen bieden geen eeuwigdurende grafrust aan. Vaak moet je het graf na een aantal jaar verlengen en betalen.

Mandjes & kistjes
Als je je kindje repatriëert, komt je kindje in een houten kistje te liggen. Uiteindelijk wordt je kindje volgens de islamitische richtlijnen zonder kist begraven. Dit is op islamitische privébegraafplaatsen ook mogelijk, daar zit een bekisting in het graf. Op algemene begraafplaatsen is dit vaak niet zo. Je kunt vragen of dat besteld kan worden, maar dat kan niet altijd en dan moet je kindje in een mandje of kistje begraven worden.

Er is veel mogelijk als het gaat om mandjes of kistjes. Op onze website vind je een overzicht van verschillende organisaties die ze aanbieden. Je kunt via Stichting Rouwkost ook een doe-het-zelf-kistje bestellen om zelf een kistje te maken en te versieren zoals je het zelf mooi vindt.

Foto’s
Je kunt foto’s laten maken als je dat wilt. Stichting Make a Memory en Stichting Still verzorgen kosteloos fotoreportages voor gezinnen met een ernstig ziek kind (t/m 18 jaar) of een stilgeboren baby (geboren vanaf 12 weken zwangerschap).

Kraamzorg
Als je langer dan 18 weken zwanger was, heb je recht op kraamzorg, ook als je kind is overleden. Je hoeft dan geen eigen bijdrage te betalen.
Een kraamverzorgende in huis kan heel waardevol zijn. Ze kan specialistisch advies geven over en helpen bij bijvoorbeeld het verzorgen van je kindje, het afbouwen van borstvoeding, het contact met de uitvaartverzorger. Vraag je kraamzorgorganisatie naar wat ze voor je kunnen doen.

Herinneringen maken
Als je kind overlijdt, rouw je om je kind dat er niet meer is. Maar je rouwt ook om de herinneringen die je niet meer kunt maken. Op de dag of dagen dat je kindje nog bij je is, kun je proberen om toch nog dingen te doen en de tijd die er nog wel is gebruiken om tastbare herinneringen te maken. 

Je kunt bijvoorbeeld:

• beschuit met muisjes eten.
• geboorte- en/of overlijdenskaartje maken.
• je kind voorlezen of liedjes zingen.
• je baby in bad doen voor de rituele wassing.
• foto’s en filmpjes maken.
• voet- en handafdrukjes maken.

Digitale nalatenschap
Na het overlijden van je kind is het belangrijk dat je zijn of haar digitale nalatenschap afhandelt. Dat doe je zo:

1. Probeer achter alle digitale accounts van je kind te komen. Denk aan Instagram, WhatsApp, Facebook, TikTok, YouTube, Snapchat (vraag aan vrienden van je kind welke platforms ze allemaal gebruiken).
2. Verzamel zo veel mogelijk inloggegevens. 
3. Meld het overlijden bij ieder digitaal platform dat je hebt gevonden. Meestal kun je kiezen tussen:
   1. omzetten van het account naar een herdenkingspagina, of
   2. verwijderen van het account.

Je kunt ook specialistische hulp inschakelen bij het afhandelen van de digitale nalatenschap van je kind. Bespreek met dierbaren hoe je dit wilt aanpakken, want accounts en mobiele nummers blijven actief als je geen actie onderneemt.

Wist je dat je een geboorte- en/of overlijdenskaartje naar ons kunt opsturen? Dit krijgt vervolgens een mooi plekje op ons kantoor.